Genealogia Album Boniecki Niesiecki M.J. Minakowski, Wielka Genealogia Minakowskiego
Okładka Herbarza K. Niesiecki, Herbarz Polski, oprac. M.J. Minakowski kontakt

Kasper Niesiecki, Herbarz Polski, wyd. J.N. Bobrowicz, Lipsk 1839-1845

<<< poprzedni    spis treści    następny >>>

Buczacki herbu Abdank (t. 2 s. 345-347)

Buczacki herbu Abdank. O d Gabriela starosty Kamienieckiego w r. 1260. kwitnącego Paprocki osnowę domu tego zaczyna, a wszystkich historyków Polskich zgodne pióro, na starożytność ich duetami rycerskimi wsławioną przyświadcza, od których potem Jazłowieccy wyszli, na pamiątkę czego z Buczaca się zawsze pisali. Mikołaja po nim wojewodę Podolskiego kładzie, tylko że roku dla gruntowniejszej wiary nie przydał, dla tego, między wojewodami Podolskiemi, nie położyłem go. Jerzego i Jana, u niegoż czytam, którzy krwią swoją z życiem oraz wylaną, miłość ku ojczyźnie zapisali. W roku 1332. Buczacka Piotra Gastolda wojewody Wileńskiego i starosty Kamienieckiego małżonka, Bogu go i wierze pozyskała. Kojałowicz par. 1. lib. 8. Stanisl. Temberski Chronolog. Kromer potem w księdze dwudziestej liczy trzech rodzonych braci Michała, Teodoryka i Mirsyła. Z tych Michał według Paprockiego kasztelan Halicki, według Kromera starosta czyli wojewoda Podolski, o którym Starowolski in Bellat. pisząc mówi: Jak tylko Podole do Polski przyłączone, zawsze Buczaccy rycerskim dziełom przyuczeni, ojczystej swobody obrońcami byli, dla której ledwo nie wszyscy życie swoje, bijąc się mężnie z nieprzyjaciołami, na placu położyli, między którymi i ten Michał. Gdy albowiem wielką zgrają w Podole się zaciekły Tatarskie bufce w r. 1438. zaszedł im drogę ten waleczny mąż, i jak był wspaniałego ducha, wstępnym bojem z niemi się ścierał: atoli szczupła garstka ludzi jego, od tłumu nieprzeliczonego okrążona, pamiętną klęską Podolanów porażona, kędy i sam Michał serca swoim dodając zginął. Lepszem szczęściem przedtem Świ-drygiełła wojował, kiedy wojsko jego pod Krzemieńcem, znaczną porażką wytępił, i Fedka księcia Ostrogskiego Świdrygiełłowego wodza, nie raz tak przycisnął, że uchodzić musiał. Samegoż potem Świdrygiełła Podole pustoszącego z Wincentym Szamotulskim kilką, utarczkami zniszczył. Teodora książęcia Nieświezkiego od tegoż Świdrygiełła pojmanego oswobodził, z którym razem Bracław, Krzemieniec, Zbaraż, Winnica, Sokola, z innymi miasteczkami i twierdzami do Polski przyłączone. Wołochów także od Śniatynia, Halicza i Krzemieńca z plonem bogatym powracających napadłszy wysiekł, [str. 346] i łup odebrał. Kamieńca Podolskiego, że dotrzymał Polsce wiernością, i przysługą swoją, wypisał Kromer w księdze 20.

Teodoryk brat Michała, z którym we wszystkich wojennych upałach nieuchylonym był towarzyszem: po śmierci jego resztę pozostałych ludzi od Tatarskiej klęski, do siebie pociągnął: z niemi niektóre zamki na Podolu leżące, a od Michała Zygmuntowego syna przejęte odzyskał szczęśliwie. Za co starostwo Kamienieckie wziął od Władysława Jagiellonowicza Króla (Paprocki gubernatorem go województwa Podolskiego zowie, w wielkiej był krom tego u niego łasce, i u swoich Podolanów miłości, co sobie wysłużył wiernością ku Panu, i odwagą serca: a do tego że obszernej z przodków swoich fortuny, nie na zbytek jaki, ale na pomoc ojczyźnie i zachęcenie żołnierskich do boju ludzi, nie skąpo udzielał: jakoż za Kazimierza, gdy znowu Tatarzy w Podole zagony swe rozpuścili, ogniem i mieczem tamten kraj pustosząc; Teodoryk z rycerstwem doświadczonym, tak na nich natarł; że wetując śmierci brata swego, wielką ich liczbę trupem na placu położył, niewolnika odbił, plon bogaty powrócił. Z rozkazu potem królewskiego, do Wołoch z wojskiem wysłany, żeby był młodego Aleksandra od stryja Bogdana z księstwa rugowanego, na toż księstwo przywrócił, dawszy bitwę Wołochom nad Dniestrem, wprawdzieć rycersko nacierając, zwycięstwo Polsce odniósł, ale sam z nieporównanym wszystkich żalem, tamże ze krwią swoją życie wylał w roku 1450.

Jan Mużył czy Mirsił jako inni chcą wojewoda Podolski, w roku 1469. brat trzeci tych. Bartłomiej Buczacki starosta Podolski, o którym Cromer lib. 24. w r. 1457. kędy jego imprezę na Tatarów wypisał: że zbiwszy na głowę jeden hufiec nieprzyjacielski; gdy na drugi tąż odwagą natarł, opasany od wielkiego gminu, trupem z innymi swymi poległ. Buczackiego Jakuba kasztelana Halickiego w roku 1480. czytam na pewnym extrakcie z grodu Przemyskiego u Okolskiego tom. 2. fol. 160. postąpił potem na województwo Podolskie. Syn jego Jan poseł do Moskwy pokuj na sześć lat zjednał w roku 1502. Bielski fol. 494. był podczaszym koronnym w roku 1504. jako się podpisał inter praesentes na liście Aleksandra Króla danym miastu Lubelskiemu. Michała starostę Śniatyńskiego wspomina Cromer lib. 28. Ze mu kazano aby z Podolską szlachtą szedł Stefanowi na pomoc: wziął wkrótce potem kasztelanią Kamieniecką.

Jakub biskup Płocki, pierwszy z tego domu stan sobie duchowny obrał: na nim chwała Buczackich Abdanczyków [str. 347] skończona w roku 1541. Cztery lata na tym biskupstwie przeżył: co mu i nagrobek jego w Płocku wystawiony poświadcza, że był ostatni imienia Buczackich dziedzic. Trzymał Złotoryjski od Króla zamek w ziemi Dobrzyńskiej, przy tymże biskupstwie. Postąpił zaś był na Płockie z Chełmskiego w roku 1538. który kościół rządząc, siła pamiętnych rzeczy uczynił: a najprzód dwunastu wikaryów przy kościele katedralnym Krasnostawskim fundował, uprosiwszy do tego, tak u Jana Albrychta, jako i Zygmunta I. trzy plebanie, jedną Parcowską w Krakowskiej diecezji, dwie w Chełmskiej, to jest Krasnostawską i w Płonce, których to beneficja kolacją, i Jus Patronatus, ciż Królowie, biskupowi i wikariom pomienionym, na chwały Boskiej pomnożenie pozwolili. Do stołu potem biskupiego uprosił u majestatu pięćdziesiąt grzywien z Zup Ruskich, dwie wsi nadto, Cieszyn i Strzyżowie, z niektórymi częściami w Pławnikach wyjednał u tegoż Króla, i przyłączył. Wójtostwa w Pawłowie i Łyszczu od kapituły swojej kupił, i do biskupiej intraty przydał. Sawin nowymi przywilejami od Zygmunta otrzymanymi zapomógł. Skierbieszowskie prawa i Indulty nową łaską królewską utwierdził: tak przez dwadzieścia lat, kościół ten ozdobił wielki prałat. Nakielski twierdzi, że jeszcze przed Chełmską Infułą miał i Kamieniecką, z której ustąpił w roku 1518. Zda mi się iż rodzona siostra jego była Buczacka za Janem Tworowskim, wojewodą Podolskim: po której, ponieważ ostatnia dziedziczka była domu Abdanków Buczackich, wszystka fortuna w dom Tworowskich się zlała, tak że też synów tegoż wojewody, pospolity głos już nie Tworowskiemi, ale Buczackiemi zawołał, i stąd urośli Buczaccy Pilawitowie, o których się tu mówić będzie. Łubieński Vitae Płocen. Episc. Vitae Episc. Chełmem. Nakielski in Miechovia.


<<< poprzedni    spis treści    następny >>>

Objaśnienia: